Przejdź do treści

„Lalka, ale to horror”. Recenzja

O takiej „Lalce” nie śniło się samemu Prusowi.

Triple-feature

We wrześniu 2026 roku entuzjaści lalkowych wcieleń mogli zaznać ich na trzy różne sposoby. Jak powszechnie wiadomo, zarówno film Macieja Kawalskiego z Marcinem Dorocińskim i Kamilą Urzędowską, jak i serial Pawła Maślony z Sandrą Drzymalską i Tomaszem Schuchardtem, bazują na wyłaniającej się z odmętów szkolnej pamięci powieści Prusa. Zgoła inaczej jest z najnowszą produkcją Roda Blackhursta, której polski tytuł, aby uchronić widzów przed wyjątkowo dotkliwą pomyłką, w kinach opatrzono dopiskiem „ale to horror”.

Nazwisko reżysera pojawiało się wcześniej między innymi w kontekście true crime: przy pełnometrażowym dokumencie „Amanda Knox” (2016) oraz miniserialu dokumentalnym „John Wayne Gacy: Devil in Disguise” (2021). Drugi z tytułów okazuje się wymownym tropem w kontekście jego najnowszej – fikcyjnej – propozycji. Na tę okazję Blackhurst zaplanował niespełna półtoragodzinne zderzenie z tajemniczą seryjną zabójczynią, która urządziła się gdzieś w głębi lasów Tennessee.

Podczas gdy Netflix niestrudzenie dokłada kolejne introspektywy do swojej kolekcji true crime, tutaj nasuwa się pytanie: czy twórca, który wcześniej pracował nad produkcjami dotyczącymi prawdziwych zbrodni, będzie zajęty psychologizowaniem i komplikowaniem motywów wykreowanej przez siebie napastniczki? Odpowiadając prosto: nie. Blackhurst zajmuje się przede wszystkim przywoływaniem obrazów. Jego „Lalka” przypomina.

Unia gatunkowa

Slashery i filmy eksploatacyjne czerpią siłę oddziaływania przede wszystkim z umiejętności konstruowania atmosfery. Skuteczna kompozycja skojarzeń, scenerii i charakterystycznych figur (oraz motywów muzycznych!) przesądzi o tym, czy dany film zyska status kultowego klasyka, czy też rozpłynie się w morzu podobnych produkcji spod szyldu gatunku.

Ikonograficznie „Lalka” sytuuje się w obrębie hillbilly horror. Wraz z parą głównych bohaterów – Macy (Fabianne Therese) i Chase’em (Seann William Scott) – wprowadza się nas do odciętego zakątka. Leśny sztafaż zostaje udekorowany strasznozabawkowymi akcesoriami, pozytywkami i tym podobnymi. Oprócz „Teksańskiej masakry piłą mechaniczną” reżyser wskazuje na inspiracje nurtem New French Extremity. Zaiste, w jednej ze scen twórcy wykazali się wyjątkowo kreatywnym pomysłem na okaleczanie postaci.

Całe to rekwizytorium obserwujemy przez ziarnistą powłokę szesnastomilimetrowej taśmy (podobnie jak w niedawnym „Camp Miasma”). I tutaj, jak w przypadku „Little Death”, dział kostiumów i charakteryzacji zadbał o to, by nadać potworowi wygląd zapadający w pamięć. Na co dzień Dolly przywdziewa nieco świętomikołajowy, czerwony kostium, z bufiastymi, krótkimi pantalonami typu bloomers, koronkowym fartuszkiem, podciągniętymi skarpetkami i ciężkimi, czarnymi, sznurowanymi butami. Całość wieńczy porcelanowa maska. Nie jest to bez znaczenia. Kostium pomaga dostrzec, jak potworny umysł postrzega sam siebie i jak pragnie być postrzegany przez innych. Wiemy zatem, że Dolly lubi się stroić, ale przecież ma też robotę do wykonania.

źródło: TMDb

Macierzyństwo wypaczone

Kluczową strategią Blackhursta jest wypaczenie matczynej troski. Postać Dolly to uosobienie brutalnej czułości.

Jedno z najbardziej definitywnych skojarzeń prowadzi do filmu „Barbarian” Zacha Creggera, choć horror oparty na tego typu wynaturzeniach ma znacznie dłuższą tradycję. Motyw pojawił się np. w „Misery” (1990), „Butcher, Baker, Nightmare Maker” (1981), „The Baby” (1973). Przemoc nie służy zemście ani sadystycznej satysfakcji, lecz podporządkowaniu ofiary potrzebom emocjonalnym oprawczyni.

Wyjątkowo niesmacznie prezentuje się scena karmienia, nie tylko ze względu na budzącą obrzydzenie zawartość talerza (dopóki wciąż można mówić o talerzu). Jest w tym coś osobliwie znajomego, przywodzącego na myśl wizytę u dalekiej ciotki, nalegającej na konsumpcję przygotowanych przez nią specjałów. Choć potrawa nie zachęca, odmówić nie wypada, a okazanie niezadowolenia grozi rodzinnym skandalem. Blackhurst doprowadza ten dobrze znany dyskomfort do makabrycznej skrajności.

Należy wspomnieć również o Max the Impaler, która nadaje Dolly osobliwą ekspresję dzięki choreografii niezgrabnych, dziecięcych ruchów, nagłych przypływów herkulesowej siły i gestów skruchy, pojawiających się, gdy bohaterka zdaje się orientować, że nieco przesadziła. Pozbawiona mimiki postać komunikuje się z nami przede wszystkim za pomocą mowy ciała. Podobnie jak w przypadku Leatherface’a, dostrzegamy w niej pewną bezradność.

Dalej w las

„Lalka (ale to horror)” bez wątpienia stanowi dzieło twórcy, który bada własne możliwości, eksperymentuje i sprawdza, co jeszcze potrafi wykrzesać ze znanych gatunkowych formuł. Film zasila jego osobliwie różnorodny dorobek, rozciągający się od dokumentów true crime po paradokument o tytule „The Sexiest Elbows in Rock Music”. Pozostaje więc z ciekawością obserwować, dokąd zaprowadzą Blackhursta kolejne eksperymenty. Tymczasem sama „Lalka” zapisuje się w pamięci nie tyle jako opowieść, ile jako plątanina kolorów i znajomych obrazów. Kiedy próbuję przywołać ją w głowie, przed oczami staje mi przede wszystkim jedno: czerwona plama na tle zielonego lasu.

Fot. nagłówka:  TMDb

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *